جنبش کارگری سوئد و اتحادیه سراسری کارگران

ناصر پایدار

گفتگوی سازمانیابی جنبش کارگری از دیرباز تا امروز و به ویژه در طول سالهای اخیر، در میان فعالین کارگری دنیا از جمله در درون و حاشیه جنبش کارگری ایران  تا حدود زیادی داغ بوده است. فعالین ضد سرمایه داری نیز به سهم خود کوشیده اند تا این مسأله را از زوایای مختلف مورد بررسی و کنکاش قرار دهند. نقد رفرمیسم راست سندیکالیستی، شناخت مؤلفه های اساسی مربوط به تشکل ضد سرمایه داری و با افق لغو کار مزدی طبقه کارگر، مبرمیت شورائی بودن و ضد سرمایه داری بودن جنبش کارگری به عنوان پیش شرط اساسی تدارک و تجهیز قوای طبقاتی پرولتاریا در سرنگونی نظام سرمایه داری، موضوعیت اساسی و گریزناپذیر این رویکرد حتی به عنوان پیش شرط جبری تحقق مطالبات کارگران در شرائط روز دنیای سرمایه داری، نقد تئوریهای دیرینه رفرمیسم راست و چپ در زمینه سازمانیابی همجوار حزب و اتحادیه، تبیین پیشینه های تاریخی و طبقاتی این تئوریها به عنوان راه حلهای تحمیلی جنبش های خلقی و سوسیال بورژوائی بر طبقه کارگر جهانی و برخی نکات دیگر از جمله  این موارد هستند. باور ما بر این است که تجارب زنده جنبش کارگری بین المللی ماتریال بسیار سرشاری برای نشان دان صحت این بحث ها و در همان حال  بستر آموزشی بسیار خلاق و پرباری در کار بسط  آنها به پروسه راهکار و پراکسیس روز جنبش کارگری جهانی است. رجوع رادیکال و مارکسی به این تجارب بسیار مهم است زیرا تاریخ حیات اتحادیه های کارگری مهم دنیا درس عبرت بسیار ارنده ای در پیش روی طبقه کارگر بین المللی است. هر برگ از کارنامه دخالت این اتحادیه ها در کارزار طبقاتی کارگران گواه بارز نقشی است که آنها برای انهدام سنگر پیکار ضد سرمایه داری طبقه کارگر به نفع ماندگاری نظام کاپیتالیستی ایفاء کرده اند. میخکوب نمودن هر جنب و جوش طبقاتی توده های کارگر به صلیب سیاه بقای بردگی مزدی، گره زدن هر دینار بهای بازتولید نیروی کار کارگران به دهها درم اضافه ارزش انبوه تر برای سرمایه، مبارزه گسترده و جامع الاطراف با کمونیسم و جنبش لغو کار مزدی طبقه کارگر، همکاری بی دریغ و سازمان یافته با هارترین و دژخیم ترین سازمانهای پلیسی و انتظامی بورژوازی برای قلع و قمع هر تحرک ضد سرمایه داری در جنبش کارگری جهانی، تزریق سیستماتیک مسموم ترین و خرافی ترین اندیشه های مدافع موجودیت رابطه خرید و فروش نیروی کار در شریان ذهن و فکر توده های کارگر، جایگزینی مبارزه طبقاتی با همزیستی مسالمت آمیز طبقات متخاصم اجتماعی و دهها نوع شرارت ضد سوسیالیستی و ضد کارگری دیگر از جمله خطوط عام و نمایان کار بخش اعظم این اتحادیه ها بوده است. مرور در کارنامه فعالیت و حیات این اتحادیه ها زمینه ای برای آموختن درسهای زنده مبارزه طبقاتی، فرار از رفرمیسم راست و چپ و اتخاذ رویکردی شفاف در مبارزه ضد سرمایه داری و برای لغو کار مزدی است. این مقاله در پاسخ به همین نیاز به گونه ای بسیار کوتاه به بررسی نقش اتحادیه سراسری کارگران سوند در جنبش کارگری این کشور می پردازد.

سازمان کارگران!! یا کنسرن عظیم سرمایه گذاری و پاسدار روند کار سرمایه؟

بحث را از اتحادیه سراسری کارگران سوئد شروع می کنیم، اما در این گذر بد نیست که قبل از هر چیز به موقعیت این سازمان به مثابه یک کنسرن بزرگ پیش ریز سرمایه و شریک انحصارات عظیم صنعتی و مالی بین المللی نگاهی بیاندازیم. این یک اتهام نیست، سران LO و کل رؤسای بخش ها، برنامه ریزان، سیاست گذاران و اقتصاددانان این نهاد خود با صراحت تمام در تمامی گزارش ها و ترازنامه های مالی خویش از کنسرن اقتصادی LO  سخن می گویند. در مباحثات زیادی که تا امروز از سوی محافل مختلف بین المللی  پیرامون نقش اتحادیه های کارگری موجود جهان صورت گرفته است، به این وجه از موقعیت و کارکرد سازمان های مذکور یعنی مشارکت مستقیم آنها در مالکیت سرمایه اجتماعی کشورها یا کلاً سرمایه جهانی به طور معمول توجهی مبذول نشده است. بحث ها عموماً و به ویژه از سوی دست اندرکاران و فعالین جنبش کارگری، اساساً به بررسی نقش کارآمد و مفید!! یا بالعکس زیانبار و مخرب اتحادیه ها در مبارزه طبقاتی اختصاص یافته است. این امر که پدیده هائی با نام «اتحادیه های کارگری»!! صرفنظر از نمایندگی رفرمیسم راست سندیکالیستی، حتی به لحاظ سهم مشخص خود در مالکیت سرمایه ها و موقعیت خاص در سازمان کار و نظم اجتماعی سرمایه داری نیز در صف مقابل طبقه کارگر قرار دارند، بسیار کم مورد گفتگو واقع شده است. مقاله حاضر بر آن است که به صورت بسیار فشرده به بررسی این موضوع بپردازد. تا آنجا که می دانیم همه «اتحادیه های کارگری» دنیا در زمینه های مختلف وضعی مشابه هم دارند، اما موضوع صحبت ما در اینجا فقط اتحادیه سراسری کارگران سوئد (LO) است. این اتحادیه از مجاری مختلف، از جمله در شکلهای معین زیر مالکیت خود را بر بخش های قابل توجهی از سرمایه اجتماعی سوئد و تراست های مهم چند ملیتی و بین المللی اعمال می نماید. 

الف.  مشارکت در مالکیت و برنامه ریزی کار و تولیدانحصارات عظیم صنعتی یا مالی

این مالکیت در دو شکل متمایز به صورت حق تملک بر سهام واحدهای بزرگ صنعتی و مالکیت اوراق بهادار حامل سود سالانه انجام می گیرد. میزان کل دارائی یا سرمایه ای که LO از این طریق در تصرف خود دارد، تا پایان ماه دسامبر سال 2002 ، به رقم 412 میلیون کرون سوئد بالغ بوده است. شماری از واحدهای صنعتی و تجاری و شرکتهای بیمه یا مؤسسات مالی دیگری که LO  از طریق مالکیت سهام یا اوراق قرضه حامل سود در سرمایه های آنها مشارکت دارد به شرح زیرند.

بسیاری از شرکت هائی که نام آنها در لیست بالا مشاهده می شود در عداد انحصارات عظیم صنعتی و مالی بین المللی هستند. تعداد سهام و حجم سرمایه گذاری LO در این واحدها به نسبت کل سرمایه ای که این شرکت ها دارند، طبیعتاً چندان زیاد نیست، هر چند که در پاره ای موارد نیز نسبتاً بالا و کاملاً چشمگیر است. در این زمینه توجه به یک نکته مهم است. این که میزان سرمایه برخی از این تراست ها از قبیل اریکسون و ولو و بانک سوئد و تراست بزرگ هواپیمائی اس آ اس و دیگران به دهها میلیارد کرون بالغ می گردد و از همین روی مالکیت چند درصد از سهام آنها مستلزم انباشت سرمایه ای نسبتاً انبوه است.  تعداد سهام و رقم سرمایه گذاری LO در این مؤسسات به صورت کوتاه به این شرح است.

کرون سوئد

ب. سرمایه گذاری در مستغلات مشتمل بر مسکن، هتل، رستوران و مراکز استیجاری

LO  شمار زیادی از مجموعه های عظیم ساختمانی مانند”  , ” Näs gård  ”Täljöviken” ، ”Örenäs” را در مرکز شهر استکهلم  و مستغلاتی به همین میزان در  بروکسل پایتخت بلژیک و یکی از مراکز مهم استقرار نهادهای اداری اتحادیه اروپا، در مالکیت خود دارد.  مساحت مستغلاتی که به طور مستقیم در تملک LO هستند حدود 30325 متر مربع اعلام گردیده است. این مقدار مساحت به طور تقریب معادل 70000 واحد مسکونی یک تا 3 اطاقه در کشور سوئد است. 24112 متر مربع از این بخش مستغلات به صورت دفاتر کار و مراکز اداری به شرکتهای مختلف اجاره داده شده است. 5014 متر مربع آن نیز واحدهای مسکونی استیجاری است و بالاخره 1399 متر مربع به محل استقرار سازمانهای اداری متعلق به LO اختصاص یافته است. بیلان کار و تراز کارکرد سرمایه های LO  در همین دو قلمرو مشخص و جدا از اقلام عظیم سرمایه های دیگر این اتحادیه کارگری!!، در فاصله سال های 1999 تا 2002 به شرح زیر گزارش شده است.

ترازنامه مالی  LO  مربوط به مالکیت سهام شرکتها و مستغلات در فاصله میان 1999 تا 2002    ( کرون سوئد)

ج. مالکیت شرکت های صنعتی و مالی موسوم به شرکت های دختر ( Dotterbolag )

د. سرمایه گذاری و شرکت مستقیم در تأسیس مؤسسات تولیدی و مالی

مهمترین این شرکت ها به شرح زیرند:

1. شرکت خدمات حقوقی (LO- TCO Rättsskydd AB)

بخش اعظم سرمایه های این شرکت متعلق به LO است و مقدار بسیار کمتر آن به TCO اتحادیه کارمندان سوئد تعلق دارد. میزان سرمایه این شرکت در فاصله 1999 تا 2002 از 36 میلیون کرون به پنجاه و هشت میلیون کرون افزایش یافته است و سود خالص سالانه آن نیز در پایان این دوره به رقم 1,5 میلیون کرون رسیده است.

2. روزنامه ال او (LO tidningen AB)

این نشریه 40 بار در سال با تیرازی حدود 64000 منتشر می گردد. سرمایه اولیه آن بیست میلیون کرون بوده است که تا سال 2002 با 2  میلیون افزایش به میزان تقریبی بیست و دو میلیون کرون گزارش شده است.

3. شرکت ارتباطات (