ثروتمندان واقعا صاحب دنیا هستند!

Glob and Mail

ترجمه و تلخیص: پروین اشرفی

parvinashrafi@hotmail.com

یک تحقیق در مورد چگونگی توزیع ثروت, آشکار می­سازد که دو درصد از ثروتمندترین مردم دنیا صاحب بیش از نیمی از دارایی­های خانواده جهانی می­باشند.

برا ی کسانی که ثروتمند نیستند، کاملا بدیهی است که ثروتمندان صاحب دنیا هستند.  اولین تحقیق تاکنونی جامع در مورد ثروت جهانی، بدرستی روشن می­سازد که ثروت چه نابرابر در دنیا پخش شده است.

دو درصد از ثروتمند ترین افراد بزرگ سال دنیا، صاحب بیش از نیمی از دارایی­های خانواده جهانی و تقریبا تمام زندگی خوب در آمریکای شمالی, اروپا و ثروتمندترین کشورهای آسیایی اقیانوس آرام می­باشند.

اگرچه همه بررسی­های جهانی گذشته،  درآمد را مورد تحقیق قرار داده است، اما این اولین تحلیل گسترده در مورد توزیع بین المللی ثروت می­باشد که ثروت را به مثابه  ارزش دارایی های فیزیکی و مالی منهای بدهی ها تعریف می­نماید.

جیمز دیویس، استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه اونتاریوی غربی در کانادا می­گوید: در این تحقیق "ما دریافتیم که نابرابری بسیاری وجود دارد، امری که انتظارش را داشتیم و آن قدر هم شگفت آور نبود." وی همکار نگارش تحقیقی است که توسط نهاد تحقیقاتی WIDER سازمان ملل در هلسینکی World Institute for Development Economics Research  صورت گرفت. وی ادامه می­دهد: "اما به این نتیجه رسیدیم که توزیع ثروت جهان (دارایی­ها منهای بدهی­ها) بسیار نابرابرتر از توزیع درآمد جهان, می­باشد."

ایالات متحده با میانگین ثروت سرانه صد و چهل و چهار هزار دلاری در سال 2000، ثروتمندترین کشور دنیا است. کانادا دارای یک میانگین ثروت سرانه هشتاد و نه هزار دلاری می­باشد.

این تحقیق تخمین میزند که چهل درصد از دارایی­های جهان را در سال 2000 فقط یک درصد ثروتمند ترین افراد بزرگ سال دارا بودند و هم چنین ده در صد ثروتمندترین افراد بزرگ سال، هشتاد و پنج درصد کل دارایی های دنیا را صاحب می­باشند. در مقابل، آن دسته ازجمعیت بزرگ سال دنیا که در رده نیمه پائینی جدول بندی قرار دارند، به سختی حتی یک درصد ثروت جهانی را دارا می­باشند. این تحقیقات هم چنین نشان می­دهد که دارایی هایی به مبلغ دو هزار و دویست دلار برای هر فرد بزرگ سال، یک خانواده را در رده  نیمه بالایی جدول بندی توزیع ثروت دنیا قرار می­دهد.

برای در زمره ده درصد ثروتمندترین افراد بزرگ سال دنیا  قرار گرفتن، شصت و یک هزار دلار دارایی  لازم است  و برای تعلق داشتن به رده یک درصد از ثروتمندترین مردم دنیا، داشتن بیش از پانصد هزار دلار ضروری است.  بنا بر این تحقیق، رقم آخری بطور شگفت آوری بالا است، زیرا سی و هفت میلیون نفر از بزرگ سالان را نمایندگی می­کند و "به همین دلیل از یک کلوپ انحصاری  به دور می­باشد".

چین, با در نظر گرفتن رشد وسیع اقتصادی و مقدار جمعیت­اش، یک ستاره در حال ظهور است و هشت و هشت دهم درصد از ثروت خانواده جهانی را بخود اختصاص می­دهد، در حالی که  توزیع ثروت در آن دارد نابرابرتر می­شود.

پروفسور دیویس می­گوید: "رشد اقتصادی چین و موفقیت بیشتر مردم آنجا، بر برابرساختن توزیع ثروت در دنیا تأثیر داشته است. اما در خود چین نابرابری روزافزونی وجود دارد."

پروفسور دیویس ضمن استناد به لیست ثروتمندترین مردم که توسط فوربس  منتشر شده است، می­گوید: "در سال 2000، یک و یا دو نفر بیلیونر در چین وجود داشت. اما اکنون این رقم به پنج یا شش نفر بالغ گشته و تغییر آن نیز سرعت یافته است."

پروفسور دیویس می­گوید که وی به خصوص با یکی از نتایج این تحقیق مبنی بر بی اهمیت جلوه دادن این نظریه که مردم فقیر در کشورهای کم درآمد در منجلاب بدهی فرورفته اند، شوکه شده است. وی  در حالی که ذخیره کردن مقدار کمی از طلا را مثال می­زند، می­گوید: "این که مردم شدیدا بدهکار در کشورهای فقیر وجود دارند، واقعی است. اما در این کشورها به دلایلی چند آن قدرهم استقاده از بدهی و وام گیری وجود ندارد که در کشورهای با درآمد بالا رخ می­دهد... جنبه دیگر این است که مردم بسیاری در کشورهای فقیر زندگی پرمخاطره ای را می­گذرانند. یک راه برای مقابله با آن مخاطرات این است که بکوشید دارایی­های خود را به عنوان سپری در مقابل اتفاقات بدی که ممکن است رخ بدهد، جمع کنید."

پروفسور دیویس می­گوید: نتایج این تحقیق مبنایی را فراهم خواهد ساخت برای مطالعات آینده در مورد این که دنیا به کجا دارد می­رود... گرایش دنیا در طول بیست تا بیست و پنج سال گذشته باحتمال زیاد تمرکز بیشتر ثروت بوده است، خیلی ساده به خاطر این که ثروت برای درآمد، مورد ملاحظه قرار گرفته است. این که در آینده به کجا می­رویم، به چیزهای زیادی بستگی دارد.  مثلا به این که در مورد اقتصادهای بزرگی چون اقتصاد چین و چرخش ثروت در آن کشورها چه اتفاقی می افتد."

قطعه­ای از کلوچه

اولین تحقیق تاکنونی در مورد توزیع ثروت دنیا که به کل دارایی­ها منهای کل بدهی ها توجه مبذول می­دارد، نشان داد که برای قرارگرفتن در رده نیمه بالایی جدول بندی ثروت دنیا، یک مبلغ خالص 2161 دلار آمریکایی کافی است. اما در زمره ده درصد ثروتمندترین مردم قرار گرفتن، حداقل شصت و یک هزار دلار لازم است و جزو یک درصد ثروتمندترین مردم بودن، بیش از پانصد هزار دلار برای هر بزرگسال ضروری است.

ثروتمندان در کجا زندگی می­کنند؟

درصد تقسیم بندی یک درصد  ثروتمندترین مردم دنیا

ایالات متحده: سی و هفت درصد

آلمان: چهار درصد

ایتالیا: چهار درصد

فرانسه: پنج درصد

بریتانیا: شش درصد

ژاپن: بیست و هفت درصد

هلند: دو درصد

کانادا: دو درصد

اسپانیا: یک درصد

سوئیس: یک درصد

تایوان: یک درصد

بقیه دنیا: ده درصد

ثروتمندان صاحب چه هستند؟

یک درصد از ثروتمندترن بزرگ سالان دنیا، صاحب چهل درصد کل ثروت جهانی هستند؛

دو درصد از ثروتمند ترین بزرگ سالان دنیا، صاحب پنجاه و یک درصد کل ثروت جهانی هستند؛

پنج درصد از ثروتمندترین بزرگ سالان دنیا، صاحب هفتاد و یک درصد کل ثروت جهانی هستند؛

ده درصد از ثروتمندترین بزرگسالان دنیا، صاحب هشتاد و پنج درصد کل ثروت جهانی هستند؛

تحقیق WIDER اولین تحقیق در نوع خود است که همه کشورهای دنیا و تمام اجزای ثروت یک خانواده، از جمله دارایی های مالی و بدهی ها، ملک و ساختمان و سایر دارایی ها را تحت پوشش قرار می­دهد.

جیمز دیویس، آنتونی شوروکس و سوزانا ساند استروم از WIDER و  ادوارد ولف از دانشگاه نیویورک  می­گویند: "آدم باید در مورد این که معنی "ثروت" چیست روشن باشد.  واژه "ثروت" در محاورات روزانه اغلب یک خورده بیشتر از "درآمد پول" معنا می­دهد. اکونومیست­ها در برخی موارد از واژه "ثروت" استفاده می­کنند تا به ارزش کل منابع خانواده، از جمله توانایی­های انسانی، رجوع بدهند. ما این واژه را به همان معنای قدیمی از ثروت خالص استفاده می کنیم:  یعنی ارزش دارایی­های فیزیکی منهای بدهی­ها. در همین رابطه، ثروت، مالکیت بر سرمایه را به نمایش می­گذارد. اگرچه سرمایه فقط بخشی از منابع شخصی است، اما این باور وسیعا وجود دارد که سرمایه به طور ناموزونی بر سلامت و خوشی خانواده و موفقیت های اقتصادی  و هم چنین بطور وسیعی بر توسعه و رشد اقتصادی  تأثیر دارد."

سطح ثروت در سرتاسر کشورها

ثروت کل خانواده جهانی با استفاده از معیار مبادله ارزی به 125 تریلیون دلار  در سال 2000 رسید. مبلغی که  به سختی به چیزی تا سه برابر ارزش کل تولید جهانی (GDP) و یا به نفری 20500 دلار می­رسد.  تنظیم تفاوت در هزینه زندگی ملت ها، هنگامی که در رابطه با قدرت خرید معادل دلار (Purchasing Power Parity Dollars – PPP$) محاسبه می­شود، ارزش ثروت را تا ثروت سرانه بیست و شش هزار دلار بالا می­برد.

این نقشه ثروت سرانه را در کشورهای مختلف نشان می­دهد ( نمودار شماره یک : سطح ثروت دنیا در سال 2000)

حد متوسط ثروت در ایالات متحده آمریکا در سال 2000 به صد و چهل و چهار هزار دلار و در ژاپن به صد و هشتاد و یک هزار دلار رسید. پائین ترین ثروت در میان کشورها متعلق به هندوستان و اندونزی است با دارایی سرانه به ترتیب هزار و صد دلار و هزار و چهارصد دلار.

سطح ثروت سرانه در کشورهای دنیا متفاوت است. حتی میزان ثروت در گروه ملت های با درآمد بالا نیز متفاوت است. از جمله در نیوزلند سی و هفت هزار دلار، دانمارک هفتاد هزار دلار و در بریتانیا صد و بیست و هفت هزار دلار می­باشد.

ثروت شدیدا در آمریکای شمالی, اروپا و کشورهای آسیایی اقیانوس آرام با درآمد بالا متمرکز شده است. مردم این کشورها مجموعا نود درصد کل ثروت دنیا را دارا می­باشند.

 ( نمودار شماره دو – در صد منطقه ای سهم ثروت)

اگرچه آمریکای شمالی فقط شش درصد جمعیت بزرگ سال دنیا را دارد، اما سی و چهار درصد ثروت سرانه را دارا می­باشد.  اروپا و هم چنین کشورهای آسیایی اقیانوس آرام با درآمد بالا نیز صاحب  ثروت ناموزون هستند. در مقابل، سهم کلی ثروت مردم آفریقا، چین، هندوستان و دیگر کشورهای با درآمد پائین در آسیا به طور قابل ملاحظه ای کمتر از سهم آن ها به نسبت جمعیت شان است. در همه مناطق در حال توسعه دنیا، سهم جمعیت از سهم ثروت جهانی جلو می­زند و نتیجتا از سهم اعضای ثروتمندترین گروه­ها هم جلو می­گیرد.

(نمودار شماره سه – جمعیت و سهم ثروت در هر منطقه)

این تحقیق هم چنین نشان می­دهد که ثروت خیلی بیشتر از درآمد به طور ناموزون توزیع شده است. کشورهای با درآمد بالا سهم بیشتری از ثروت دنیا را دارند. عکس آن در مورد ملت­های با درآمد متوسط  و پائین صادق است. به هر حال استثنائاتی در این مورد هم وجود دارد، مثلا منطقه اسکاندیناوی و کشورهای تغییر یافته­ای مانند جمهوری چک و لهستان.

نویسندگان این تحقیق توضیح می­دهند که در کشورهای اروپای شرقی، "ثروت خصوصی در حال نضج است، اما هنوز به سطح بسیار بالایی نرسیده است. دارایی­هایی مانند بازنشستگی خصوصی و بیمه عمر به طور نسبی فقط متعلق به چندین خانواده است. در کشورهای اسکاندیناوی، سیستم امنیت رفاهی, بازنشستگی سخاوتمندانه دولتی­ای را فراهم می­سازد که ممکن است انباشت ثروت را کم سازد."

نابرابری ثروت جهان

تمرکز ثروت در میان کشورها به طور چشم گیری متفاوت، اما عموما بالا است. میزان سهم ثروت  ده درصد رده بالای جدول بندی ثروتمندان متفاوت می­باشد. از میزان چهل درصد در چین گرفته تا هفتاد درصد در ایالات متحده و درصد بالاتری در کشورهای دیگر.

معیارGini  که نابرابری را در یک مقیاس از صفر تا یک اندازه گیری می­کند، درصد نابرابری درآمد را در بسیاری از کشورها از سی و پنج درصد تا چهل و پنج درصد به دست می­دهد. در مقابل، باز هم برطبق معیارGini، نابرابری ثروت معمولا بین شصت و پنج درصد تا هفتاد و پنج درصد می­باشد و گاها بالغ بر هشتاد درصد می­گردد.

دو کشور ژاپن و ایالات متحده  که در سطح بالای ثروت اقتصادی هستند، بسیاری از نمونه های مختلف نابرابری ثروت را نشان می­دهند. ژاپن بر اساس معیار Gini  دارای ثروت  پنجاه و پنج درصدی است و ایالات متحده آمریکا  تقریبا هشتاد درصد.

نابرابری ثروت در دنیا بعنوان یک کل هنوز بالا است.  این تحقیق تخمین می­زند که ثروت جهانی مطابق با معیار Gini برای بزرگ سالان هشتاد و نه درصد می­باشد. به همان میزان نیز نابرابری حفظ می­شود، هنگامیکه یک نفر از یک گروه ده نفری، نود و نه درصد از کل کلوچه را برمی­دارد و نه نفر دیگر در یک درصد باقی مانده کلوچه سهیم می­شوند.

مطابق این تحقیق تقریبا کل ثروتمندترین افراد دنیا در آمریکای شمالی، اروپا و کشورهای ثروتمند آسیایی اقیانوس آرام زندگی می­کنند. هر گروه از این کشورها، یک سوم از ده درصد ثروتمندترین مردم دنیا را دربر می­گیرند. تعداد کمی از کشورها را می­شود در زمره ده درصد ثروتمندترین مردم دنیا به حساب آورد.  یک چهارم این ثروتمندان آمریکایی هستند و بیست درصد هم ژاپنی که بنا بر این تحقیق ترجیحا به پس اندازهای نقدی, قویا گرایش دارند.

با در نظر گرفتن این که سی و هفت درصد از ده درصد ثروتمندترین مردم دنیا در ایالات متحده و بیست و هفت در صد آن در ژاپن زندگی می­کنند،  این دو کشور جزو یک درصد از ثروتمند ترین افراد دنیا بودن را حتی بسیار شدیدتر به نمایش می­گذارند.

بنا به نظر آنتونی شوروکس، حضور یک کشور در کلوپ افراد ثروتمند به سه فاکتور بستگی دارد: اندازه جمعیت، ثروت متوسط و نابرابری ثروت. وی می­گوید: "ایالات متحده آمریکا و ژاپن در این رابطه برجسته هستند. زیرا آنها دارای جمعیت بسیار و حد متوسط بالای ثروت هستند. اگرچه سوئیس و لوکزامبورک حد متوسط ثروت بالایی را دارا می­باشند، ولی جمعیت آنها کم است. از سوی دیگر، چین جزو سوپر- ثروتمندان به حساب نمی­آید؛ زیرا حد متوسط ثروت آن متعادل است و طبق استانداردهای بین المللی، ثروت در آن بطور موزونی پخش شده است. به هر حال چین به احتمال زیاد شهروندان ثروتمند بیشتری از آن چه که اطلاعات ما در سال 2000 آشکار می­سازد، دارد و جزو سوپر- ثروتمندان شدن آن به نظر می­رسد که در دهه آینده بسرعت ظهور نماید."

ترکیب ثروت خانواده

تحقیق WIDER نشان می­دهد که تفاوت های اصلی بین المللی در ترکیب دارایی­ها، ناشی از تأثیرات مختلف ساختار بازار، مقررات و اولویت­های فرهنگی بر رفتارهای خانواده است.

املاک واقعی، بخصوص دارایی­هایی چون زمین و مزرعه، در کشورهای کمتر پیشرفته مهم­تر هستند. این امر نه تنها اهمیت بسیار زیاد کشاورزی، بلکه هم چنین عدم رشد نهادهای مالی را منعکس می­سازد.

این تحقیق هم چنین انواع تفاوت های شوکه آوری را در زمینه  اشکال تصاحب  دارایی­های مالی  آشکار می­سازند. حساب های پس انداز در اقتصادهای در حال تغییر و در برخی از کشورهای ثروتمند آسیا قویا به نمایش گذاشته می­شوند، در حالی که خرید سهام و دیگر اشکال دارایی­های مالی در کشورهای ثروتمند غرب بیشتر مشهود است.

تحقیق WIDER تفاوت در انواع دارایی­های مالی را نشان می­دهد. مثلا حساب پس انداز در کشورهای آسیایی طرفدار دارد؛ زیرا "در آنجا اولویت شدیدی به آن چه که قابلیت تبدیل شدن به پول نقد را دارد، داده می­شود و عدم اعتماد به بازارهای مالی به چشم میخورد.  دیگر اشکال دارایی های مالی بیشتر در کشورهایی نظیر بریتانیا و ایالات متحده آمریکا که نهادهای مالی پیشرفته ای دارند و بطور شدیدی بر بازنشستگی های خصوصی متکی هستند، غالب می­باشند."

بدهی خانواده در کشورهای فقیر بطور شگفت آوری نسبتا بی اهمیت است. نویسندگان این تحقیق متذکر می­شوند "اگرچه بسیاری از مردم در کشورهای فقیر در بدهی بسر می­برند، اما بدهی­های آنها در مجموع نسبتا کم است. این امر اصولا بخاطر عدم وجود نهاد های مالی­ای است که اجازه می­دهند خانواده ها وام مسکن کلان گرفته و بدهی­هایی برای مصرف را متحمل شوند، وضعی که بطور روزافزونی در کشورهای ثروتمند وجود دارد."

مؤلفین این تحقیق در ادامه توجه می­دهند که "بسیاری از مردم کشورهای با درآمد بالا، ثروت خالص منفی دارند و در رابطه با میزان ثروت در خانواده – به نوعی غیر منطقی -  جزو فقیرترین مردم دنیا هستند."

یازدهم دسامبر 2006

كانون پژوهشى «نگاه»، www.negah1.com